Εισήγηση: ΕΕ και αναδιαρθρώσεις στην εκπαίδευση

sofoklis_1

Ολόκληρη η εισήγηση του Σοφοκλή Καλοειδάς, φοιτητή, μέλος της ΕΑΑΚ, στην ημερίδα 30 Μάρτη 2019:

ΕΕ και αναδιαρθρώσεις στην εκπαίδευση

Συζητώντας για την σχέση της ΕΕ με τις αναδιαρθρώσεις στον χώρο της εκπαίδευσης οφείλουμε να ξεκινήσουμε από μια παραδοχή. Κάθε πτυχή του ελληνικού καπιταλισμού συνδέεται έντονα με την ΕΕ ενισχύοντας ανισόμετρα σε τελική ανάλυση και τις ίδιες τις επιδιώξεις του ελληνικού κεφαλαίου. Για αυτό τον λόγο σε ότι αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα, το νευραλγικό για τον καπιταλισμό ζήτημα της προετοιμασίας των αυριανών εργαζόμενων, η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Τα τελευταία 25 χρόνια έχει βάλει την υπογραφή της σε κάθε επιδιωκόμενη εκπαιδευτική αναδιάρθρωση. Ιδιαίτερα στην εποχή της κρίσης είτε μέσω των μνημονιακών νόμων ή μέσω της εξάρτησης της χρηματοδότησης της εκπαίδευσης από τα ΕΣΠΑ ο ρόλος της στον ελληνικό εκπαιδευτικό χάρτη είναι καθοριστικός.

Δεν αποτελεί σκόπο να δούμε ξεχωριστά κάθε ευρωπαϊκή συνθήκη που αφορά την εκπαίδευση καθώς υπάρχει μία μακρά ιστορία οδηγιών (Λευκή Βίβλος 1995, Bologna & ΕΧΑΕ 1999, πρόσφατοι σύνοδοι Βιέννης 2010 & Βουκουρεστίου 2012) των οποίων ο πυρήνας είναι κοινός στις προτάσεις τους. Αυτό που κατά κύριο λόγο αλλάζει στον χρόνο είναι οι συγκεκριμένες ιεραρχίσεις που γίνονται βάσει του κοινού πυρήνα. Οι οδηγίες αυτές στο μεγαλύτερο τους κομμάτι βρίσκουν συμφωνία και με τις αντίστοιχες του ΟΟΣΑ (που και αυτός από την πλευρά του αποτελεί ένα βασικό παράγοντα συνδιαμόρφωσης και καθορισμού της αστικής πολιτικής στην εκπαίδευση διεθνώς).

Η ανάγκη όμως να χαραχτεί ξεχωριστή ευρωπαϊκη πολιτική στην εκπαίδευση, χωρίς να περιοριστεί στις οδηγίες του ΟΟΣΑ , βασίστηκε και στην ανάγκη για το κεφάλαιο, να συντονιστούν τα εκπαιδευτικά συστήματα των κρατών μελών της ΕΕ τόσο για την σύνδεση με τις ανάγκες και επιδιώξεις του ΕΕ, όσο και για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα απέναντι στα εκπαιδευτικά συστήματα των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.

Βασικός στόχος της πολιτικής της ΕΕ στην εκπαίδευση αποτελεί η εναρμόνιση του συνόλου των βαθμίδων της εκπαίδευσης με τις νέες εργασιακές σχέσεις, την δημιουργία ενός φθηνού ευέλικτου αλλά και καταρτισμένου εργαζόμενου, την συμβολή στην κερδοφορία και τη δημιουργία νέων πεδίων κερδοφορίας σαν όχημα για την έξοδο από την δομική κρίση. Σε ότι αφορά την δημιουργία νέων πεδίων κερδοφορίας είναι ενδεικτική η εμμονή στην κουβέντα για την 4η Βιομηχανική επανάσταση και την έννοια της καινοτομίας. Μία κουβέντα που απέχει πολύ από το να αποφέρει τους επιθυμητούς καρπούς που φαντασιώνεται η αστική τάξη.

Ποιοι είναι, όμως, οι βασικοί άξονες των αναδιαρθρώσεων που προωθούνται με βάση τις οδηγίες της ΕΕ;

Οι άξονες που θα αναφερθούν δεν πρέπει να γίνονται αντιληπτοί σε πλήρη αυτοτέλεια μεταξύ τους καθώς αλληλοδιαπλέκονται έντονα:

  • Στροφή σε ένα Δεξιοκεντρικό σύστημα εκπαίδευσης

Εδώ παρατηρείται η προσπάθεια να περάσουμε από ένα γνωσιοκεντρικό σύστημα καθολικών αφηρημένων γνώσεων και εποπτείας του γνωστικού αντικειμένου στην απόκτηση δεξιοτήτων αποκομμένων από ένα σύνολο γνώσεων. Η δεξιότητα θεωρείται ως μια πιο ευέλικτη και άμεσα αξιοποιήσιμη ιδιότητα του αυριανού εργαζομένου για τις επιχειρήσεις. Κατ’ επέκταση η εκπαίδευση οφείλει να παρέχει μόνο τα αναγκαία εφόδια για την εξυπηρέτηση των αναγκών των επιχειρήσεων, χάνοντας όποιο κοινωνικό χαρακτήρα διατηρούσε προτύτερα. Τα κένα θα καλύπτονται από ένα αέναο κυνήγι επιπλέον δεξιοτήτων στα πλαίσια της Δια Βίου Μάθησης.

Ένα παράδειγμα μπορεί να δοθεί από τις προτάσεις του Υπουργείου για το Νέο Λύκειο. Την ίδια στιγμή που η παραπαιδεία θεωρείται βασικό αγκάθι του σχολείου για την διαμόρφωση του μαθητή, η κυβέρνηση προωθεί ακριβώς την φροντιστηριοποίησης της Γ’ Λυκείου, αποκόβωντας κάθε γενική γνώση από αυτή (χωρίς να κόβει, βέβαια, το μάθημα των Θρησκευτικών) ακριβώς πάνω σε αυτή την λογική της απόκτησης μόνο των βασικών δεξιοτήτων για τις εξετάσεις και το πέρασμα στην γ’βάθμια εκπαίδευση.

  • Εντονότερη ταξική διάρθρωση της Παιδείας

Σε αυτό το σημείο γίνεται μια παραδοχή από πλευράς της ΕΕ. Η παραδοχή είναι πως υπάρχει πλεονάζουσα εξειδίκευση και σπαταλάται από την νεολαία υπερβολικός χρόνος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η απάντηση σε αυτή την κατάσταση βρίσκεται στην ένταση των ταξικών φίλτρων του εκπαιδευτικού συστήματος για την έξοδο στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, η απόκτηση περαιτέρω γνώσεων αποτελεί προνόμιο της αριστείας.

Βασικός μοχλός έντασης της ταξικής διάρθρωσης της εκπαίδευσης είναι το πρωταρχικό πεδίο του Νέου λυκείου και η αναδιάρθρωση στον χώρο των ΤΕΙ. Εντάσσεται, έτσι, η προσπάθεια να προωθηθεί το μεγαλύτερο κομμάτι της νεολαίας στα ΕΠΑΛ (αντιστροφή του 70% στα ΓΕΛ – 30% στα ΕΠΑΛ) στα ΙΕΚ και τα νεοϊδρύοντα διετή προγράμματα σπουδών. Προάγεται μέσω αυτού του τρόπου ο θεσμός της μαθητείας, ως παρόχου ενός φθηνού και αναλώσιμου εργατικού δυναμικού για την τόνωση κομβικών τομέων του ελληνικού καπιταλισμού (πχ τουρισμός).

Από την άλλη, στον χώρο των ΑΕΙ αυτή η επιδίωξη εκφράζεται σαφώς από τις oδηγίες της Bologna για εγκαθίδρυση παντού 2 κύκλων σπουδών (ενός 1ου 3ετούς ή 4ετούς προπτυχιακού και ενός 2ου μεταπτυχιακού). Δημιουργείται ένα μεσομακροπρόθεσμο πλάνο συμπίεσης των 5ετών σπουδών μέσα από την δημιουργία του ΠΔΑ και τις συγχωνεύσεις σχολών με δημιουργία συναφών 4ετών σχολών χωρίς κάποια ουσιαστική αναβάθμιση των τελευταίων. Αυτό το πλάνο συνδέεται με την απόσπαση γνώσεων και ύλης από τους προπτυχιακούς κύκλους σπουδών στους μεταπτυχιακούς που λειτουργούν με δίδακτρα και πιο εντατικούς ρυθμούς σπουδών.

  • Εργασιακή προοπτική των αποφοίτων και εργασιακή πραγματικότητα εντός των ιδρυμάτων

Σε ότι αφορά την εργασιακή προοπτική των νέων συγκροτείται ένα πλέγμα ECTS (πιστωτικών μονάδων που αποτελούν ένα τρόπο μέτρησης των δεξιοτήτων που αντιστοιχούν σε κάθε φοιτητή), πλαισίων προσόντων κατάταξης των εργαζόμενων σε διαφορετικές ταχύτητες και Δια Βίου Μάθησης επί πληρωμεί σεμιναρίων. Δημιουργείται, έτσι, μια διαβάθμιση με βάση την οικονομική δυνατότητα του καθενός για την «αναρρίχηση» σε αυτό το πλέγμα. Σαν αποτέλεσμα είναι η μετατροπή του πτυχίου από μία μορφή συλλογικής κατοχύρωσης σε ένα φάκελο προσόντων, απουσία επαγγελματικών δικαιωμάτων στην αρχή, που θα συμπληρώνεται από ένα συνεχές κυνήγι καταρτίσεων και πιστοποιήσεων.

Παράλληλα, με τον μανδύα της απόκτησης εργασιακής εμπειρίας ο θεσμός της μαθητείας και της πρακτικής αναβαθμίζεται σε οργανικό στοιχείο των σπουδών. Γίνεται κομμάτι της αστικής πολιτικής μείωσης της ανεργίας πλάι στα voucher και τα προγράμματα του ΟΑΕΔ, ουσιαστικά για την κάλυψη των αναγκών του κεφαλαίου για φθηνά εργατικά χέρια με μισθούς που ακόμα και ο κατώτατος μοιάζει με πολυτέλεια.

Πέραν της εργασιακής προοπτικής των αποφοίτων στόχος των αναδιαρθρώσεων που προωθούνται από την ΕΕ είναι η αλλαγή της εργασιακής πραγματικότητας των εργαζομένων στα ιδρύματα και τα σχολεία. Οι ερευνητές και οι εκπαιδευτικοί (όπως γνωρίσαμε και από το κίνημα των αδιορίστων) απομακρύνονται από οποιαδήποτε έννοια μόνιμης και σταθερής δουλειάς. Τα κενά που προκύπτουν δε από αυτές τις πολιτικές στα ιδρύματα και τα σχολεία δεν παύουν να δηλώνουν πανταχού παρόντα.

  • Σύνδεση με τις επιχειρήσεις

Ο στόχος της αμεσότερης σύνδεσης με τις επιχειρήσεις της εκπαίδευσης γίνεται σαφής με κάθε τρόπο διαβάζοντας τις οδηγίες της ΕΕ για την εκπαίδευση. Η εκχώρηση της έρευνας και των εργαστηρίων σε εταιρείες μέσω μίσθωσης, η δημιουργία 3ετών και 5ετών πλάνων έρευνας για λογαριασμό επιχειρήσεων είναι μια πραγματικότητα που εντείνεται στο πανεπιστήμιο και τις σχολές κατάρτισης. Παράλληλα, τα προγράμματα σπουδών απαιτείται να είναι πιο ευέλικτα και προσαρμοσμένα ακόμα και σε άμεσες ανάγκες του κεφαλαίου. Ενδεικτικό, παράδειγμα αποτελεί η ανάθεση μεγάλου αριθμού διπλωματικών εργασιών στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ που σχετίζονται με τα σχέδια ανάπλασης του λιμανιού του Πειραιά με έργα τα οποία θα δο θούν σε μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες.

Στην προσπάθεια εξυπηρέτησης με τον καλύτερο δυνατό τρόπο της σύνδεσης επιχειρήσεων- εκπαίδευσης εντάσσεται και η εκτενής αναφορά του ν. Γαβρόγλου στην έρευνα με την συγκρότηση εθνικού και περιφερειακών συμβουλίων έρευνας για τον συντονισμό της και την σύνδεση της με επιχειρήσεις ιδιαίτερα σε περιφερειακό επίπεδο.

  • Αυτοχρηματοδοτούμενη μετασχολική εκπαίδευση 

Γίνεται, πλέον, σαφές πως η απόσυρση της κρατικής χρηματοδότησης από την εκπαίδευση δεν ήταν ένα σύμπτωμα της κρίσης αλλά στόχος της προωθούμενης αναδιάρθρωσης. Σε ότι αφορά την μετασχολίκη εκπαίδευση οι πόροι θα πρέπει να εξασφαλίζονται μέσω της έρευνας, της επιβολής διδάκτρων, της ιδιωτικοποίησης και της ίδρυσης επώνυμων εδρών εταιρείων. Σε αυτή την λογική δεν υπάρχει παρά ελάχιστος χώρος για κοινωνικές παροχές. Ακόμα και το δικαίωμα στην στέγαση, την μεταφορά στον χώρο σπουδών και την σίτιση των σπουδαστών μετατρέπεται σε μια υπηρεσία –εμπόρευμα ωθώντας το πιο πληττόμενο κομμάτι της νεολαίας, συχνά, ακόμα και στην εγκατάλειψη των σπουδών της.

  • Προώθηση ιδεολογημάτων υπέρ της ΕΕ και του κεφαλαίου και αυταρχικοποίηση της εκπαίδευσης

Δεν θα μπορούσε να μείνει έξω από τις επιδιώξεις της ΕΕ η αντιδραστική εμπέδωση της ιδεολογική πλευράς του εκπαιδευτικού συστήματος. Κρίνεται κομβική η ανάπτυξη της επιχειρηματικής κουλτούρας για την νεολαία. Όχι κυρίαρχα με την έννοια της εξοικείωσης με το πως ιδρύεται μια επιχείρηση (που δεν θα απασχολήσει την συντριπτική πλειοψηφία των αυριανών εργαζόμενων) αλλά με την έννοια της εμπέδωσης μιας κουλτούρας στην οποία ο εργαζόμενος συμφιλιωμένος με το αφεντίκο του θα πρέπει να αφιερώνει όλη του την ύπαρξη και φαντασία στην ανάπτυξη, βελτίωση και προώθηση των σκοπών της επιχείρησης αγνοώντας πως τα κέρδη ανήκουν μόνο από το αφεντικό. Αλλά και πως η δυνατότητα του να συνεχίζει να εργάζεται εξαρτάται μόνο από αυτή του την προσπάθεια.

Σε ότι αφορά την αυταρχική στροφή αρκεί κανείς να θυμηθεί τις πρόσφατες κινητοποιήσεις στην Γαλλία. Με τις εκκενώσεις των σχολών υπό κατάληψη από την αστυνομία, συνεπικουρούμενοι πολλές φορές και από φασίστες, και την αντιμετώπιση των μαθητικών καταλήψεων στα πλαίσια του κινήματος των κίτρινων γιλεκών ως τρομοκρατικών επιχειρήσεων με μαθητές να στήνονται στον τείχο από επίλεκτα σώματα καταστολής. Γίνονται σαφή, λοιπόν, τα περιθώρια που δίνονται στα πλαίσια της ΕΕ για ριζοσπαστική πολιτικοποίηση, συνδικαλιστική δράση και ανάπτυξη αγώνων του εκπαιδευτικού κινήματος. Με την ίδια λογική για την περίπτωση της Ελλάδας η ύπαρξη πολιτικής δραστηριοποίησης στα πανεπιστήμια θεωρείται ως βασικό πρόβλημα των πανεπιστημίων μαζί με τις προσπάθειες διαχρονικά των κυβερνήσεων να καταστείλουν ή να ενσωματώσουν το φοιτητικό κίνημα.

Σχόλια πάνω στην σχέση ΕΕ και εκπαίδευσης

Μιλώντας για την ελληνική πραγματικότητα οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως αν διαβαστούν τα νομοσχέδια που έχουν προωθηθεί από τον Γαβρόγλου εμφανίζεται πλήρης εναρμόνιση σε όλα τα επίπεδα με τους προαναφερόμενους άξονες. Παράλληλα, ιεραρχείται από την κυβέρνηση ωηλά η προσπάθεια να ξεπεραστούν οι δυσκολίες και οι αντιστάσεις που αντιμετωπίζοντας από τους προκατόχους του υπουργού. Σε αυτή την διαδικασία οξύνεται η προσπάθεια ενσωμάτωσης του εκπαιδευτικού, φοιτητικού και μαθητικού κινήματος χωρίς να λείπει η καταστολή όταν αυτό αντιστέκεται.

Ένα δεύτερο σχόλιο είναι η δημιουργία μιας νέας εποχής κινημάτων απέναντι στις επιδιώξεις ΕΕ και κυβέρνησης. Σπάει η κινηματική νηνεμία που επικρατούσε μετά την εκλογή ΣΥΡΙΖΑ το 2015. Η περσινή και φετινή χρονιά συνοδεύτηκαν από το ξέσπασμα αγώνων σε όλο το φάσμα της εκπαίδευσης ενάντια στις προωθούμενες αναδιαρθρώσεις αλλά και τις συνέπειες των εγκαθιδρυμένων. Από την πλευρά των κομμουνιστών, αποτελεί χρέος η συμβολή στην ενοποίηση των κινημάτων στα πλαίσια ενός πανεκπαιδευτικού κινήματος που θα αναμετριέται με το σύνολο της επίθεσης στον χώρο της εκπαίδευσης. Επίσης, αναδεικνύεται η ανάγκη αποκαλυπτικής δουλειάς για την σχέση ΕΕ και εκπαίδευσης καθώς και η ανάδειξη της δυνατότηας και αναγκαιότητας να προκύψουν νίκες απέναντι στις καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις και τις επειδιώξεις της ΕΕ και της αστικής τάξης στον χώρο της εκπαίδευσης. Να υπάρξει με αυτό τον τρόπο συμβολή του πανεκπαιδευτικού κινήματος στην συνολική μάχη της εργατικής τάξης ενάντια στο κεφάλαιο, για ανατροπή των αστικών κυβερνήσεων και για έξοδο από την ΕΕ.

Σοφοκλής Καλοειδάς, φοιτητής, μέλος της ΕΑΑΚ ΑΕΙ-ΤΕΙ

Δείτε το video με την εισήγηση του Σοφοκλή Καλοειδά:

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Φτιάξε site στο WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: